Khi bạn đã bấm nút mà quạt vẫn "im hơi lặng tiếng", đừng vội mang ra tiệm ngay. Có rất nhiều nguyên nhân đơn giản mà bạn có thể tự kiểm tra và xử lý tại nhà.
Hãy bình tĩnh thực hiện theo các bước kiểm tra từ ngoài vào trong sau đây:
Phích cắm và ổ điện: Kiểm tra xem phích cắm có bị lỏng không. Hãy thử cắm quạt vào một ổ điện khác đang hoạt động bình thường (ví dụ ổ cắm tivi hay sạc điện thoại).
Dây dẫn: Quan sát dọc thân dây xem có đoạn nào bị đứt, nứt vỏ hoặc có vết chuột cắn hay không. Nếu dây đứt ngầm bên trong, quạt cũng sẽ không chạy.
Nếu bạn nghe thấy tiếng động cơ "ư...ư..." nhỏ nhưng cánh không quay, rất có thể quạt đã bị khô dầu trầm trọng dẫn đến bó trục.
Cách xử lý: Dùng tay xoay thử cánh quạt.
Nếu thấy nặng, cứng: Quạt bị bó trục. Bạn cần tra dầu máy vào trục (như mình đã hướng dẫn ở phần bảo dưỡng) và dùng tay xoay nhẹ cho đến khi trục trơn tru trở lại.
Nếu thấy xoay rất nhẹ: Lỗi nằm ở phần điện (tụ điện hoặc cuộn dây).
Tụ điện là bộ phận giúp khởi động motor. Sau vài năm sử dụng, tụ thường bị phồng hoặc khô, dẫn đến không đủ dòng điện để làm quay cánh.
Dấu hiệu: Quạt không tự quay nhưng nếu bạn dùng tay mồi (đẩy nhẹ) thì quạt lại quay.
Cách xử lý: Mua một chiếc tụ mới cùng thông số (thường là $1.5\mu F$ hoặc $2\mu F$) để thay thế. Giá chỉ khoảng 10.000đ - 15.000đ.
Đôi khi các lá đồng bên trong bộ nút bấm bị bẩn hoặc bị ô xi hóa khiến tiếp xúc kém.
Cách xử lý: Rút điện, dùng bình xịt vệ sinh mạch điện (RP7) xịt vào các khe nút bấm và ấn nhả liên tục nhiều lần để làm sạch lớp gỉ sét.
Hầu hết các loại quạt hiện nay đều có một chiếc cầu chì nhiệt nhỏ nằm giấu bên trong cuộn dây đồng. Khi quạt quá nóng hoặc chạy quá tải, cầu chì này sẽ tự ngắt để bảo vệ không bị cháy nhà.
Dấu hiệu: Quạt hoàn toàn không có tiếng kêu, không rung, dù trục vẫn rất trơn.
Cách xử lý: Trường hợp này đòi hỏi phải tháo vỏ motor và có kỹ năng hàn điện. Nếu không chuyên, bạn nên mang ra tiệm để thợ thay cầu chì mới (chi phí rất rẻ).
⚠️ Lưu ý đặc biệt: Nếu bạn ngửi thấy mùi khét bốc ra từ motor, hãy rút điện ngay lập tức. Đó là dấu hiệu cuộn dây đồng đã bị cháy, lúc này bạn cần mang ra tiệm để quấn lại hoặc thay stator mới như mình đã hướng dẫn ở trên.